Ρεπορτάζ: Κατερίνα Λομβαρδέα

O Αλέξης Παπαχελάς ερευνά το μεγάλο περιβαλλοντικό «ταμπού»: τι συμβαίνει με τα ψάρια στις Ελληνικές θάλασσες. ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ μιλούν με τους ειδικούς για τα είδη των ψαριών που κινδυνεύουν, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, και τις τεράστιες ποσότητες ψαριών που πετιούνται νεκρά στη θάλασσα. Η κάμερα των «Νέων Φακέλων» ταξιδεύει μέχρι την Κάλυμνο, τη μοναδική πλέον περιοχή της Ελλάδας που συντηρείται σχεδόν αποκλειστικά από την αλιεία, και ανακαλύπτει ότι οι ψαράδες με δυσκολία βγάζουν το μεροκάματο, αφού στα δίχτυα τους εμφανίζονται όλο και λιγότερα ψάρια. Mε την βοήθεια δυτών καταγράψαμε την καταστροφή των ελληνικών βυθών από τα εργαλεία των ψαράδων – για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε βίντεο – και μιλά γι’ αυτήν με τους αρμόδιους ερευνητές οι οποίοι επισημαίνουν τον κίνδυνο για τις αμμουδιές και τα ψάρια μας. Τέλος, οι «ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ» ανεβαίνουν στο ερευνητικό σκάφος του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών για μια έρευνα στον Κερκυραϊκό Κόλπο, που οι ψαράδες ελπίζουν ότι θα απαντήσει στο ερώτημα «πού πήγαν τα ψάρια.»…

Ο Παρίσης Κουμπάρος είναι ψαράς από την Κάλυμνο. Ξεκίνησε από μικρό παιδί, μαζί με τον πατέρα του, και πριν από λίγα χρόνια πήρε δάνειο και αγόρασε το δικό του καΐκι. Το μεγαλύτερο του πρόβλημα σήμερα, όπως και όλων των άλλων ψαράδων, είναι ότι όταν βγαίνει για δουλειά δεν ξέρει… τι ακριβώς θα του ξημερώσει.

Παρίσης Κουμπάρος, παράκτιος ψαράς: Χρηματιστήριο είναι... μπορεί να βγάλουμε 100 ευρώ μεροκάματο, μπορεί να βγάλουμε και 200.

Τα έξοδα ενός μικρού ψαρά σαν τον Παρίση είναι περίπου 60 ευρώ την ημέρα. Για να βγει, πρέπει καθημερινά να βγάζει ψάρια αξίας 100 με 150 ευρώ. Παρότι τα μόνα σκάφη που είδαμε όσο ήμασταν μαζί ήταν αυτά του Λιμενικού που έκαναν περιπολίες γύρω από τα Ίμια, ο Παρίσης λέει ότι ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος.

Παρίσης Κουμπάρος, παράκτιος ψαράς: Γιατί είμαστε πολλά σκάφη εδώ πέρα. Ώσπου να πάω στο λιμάνι έχει πάει άλλος. Τι να σου κάνει...Οκτώβρη Νοέμβρη θα δεις μέσα καΐκια θα λες τι είναι εδώ πέρα, ολόκληρος στόλος! Παιδιά να είστε τυχεροί να δείτε ψάρια, μόνο αυτό σας λέω, γιατί θα βλέπετε ψαρά και θα τρέχετε, θα λέτε μακριά...

Η...τύχη δεν του χρειαζόταν είκοσι χρόνια πριν, όταν βοηθούσε τον πατέρα του στο καΐκι.

Παρίσης Κουμπάρος, παράκτιος ψαράς: Ο Παρίσης περιμένει ότι το μεροκάματο θα βγει με τα μεγάλα, που είναι διπλάσια σε όγκο και μήκος.Η ώρα περνάει, τα μεγάλα δίχτυα μαζεύονται αλλά φέρνουν στην επιφάνεια μόνο άγρια σφουγγάρια και... αρχαία.

Παρίσης Κουμπάρος, παράκτιος ψαράς: 50 ευρώ βγάλαμε; Μπα. Καμιά 50αριά ευρώ.

Τελικά η μέρα του Παρίση δεν πήγε καλά.

Παρίσης Κουμπάρος, παράκτιος ψαράς: Δεν κάναμε τίποτα, αυτό λέμε, ότι κάθε χρόνο και λιγότερα. Σε ποσότητα τώρα τι βγάλαμε, βγάλαμε 10 κιλά 15; Διάφορα; Ε τότες βγάζαμε 150 κιλά 200.

Φτωχές ψαριές σαν αυτήν του Παρίση αποτελούν πλέον συνηθισμένο φαινόμενο, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο Κώστας Παπακωνσταντίνου είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Πόρων του Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών.

Κώστας Παπακωνσταντίνου, διευθυντής Ινστιτούτου Θαλασσίων Βιολογικών Πόρων, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.:Περίπου το 80% των ίχθυο-αποθεμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο βρίσκεται σε ένα στάδιο υπεραλίευσης. Όταν μιλάμε για υπεραλίευση εννοούμε ότι από τη θάλασσα παίρνουμε τόσα ψάρια, ώστε αυτά που μένουν δεν είναι αρκετά για να αναπαραχθούν και να διατηρηθούν σταθεροί οι αριθμοί τους.

Ο Γιώργος Παξιμάδης, θαλάσσιος βιολόγος και υπεύθυνος αλιείας της οργάνωσης WWF, ασχολήθηκε με τη θάλασσα όταν κατάλαβε πόσο δραματική είναι σήμερα η κατάσταση. Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλασσίου περιβάλλοντος WWF : Η υπεραλίευση όχι απλά σημαίνει κίνδυνος να εξαφανιστεί κάποιο είδος, ήδη έχουν εξαφανιστεί κάποια είδη από τον κόσμο. 52% των ειδών και των πληθυσμών των ψαριών είναι αλιευμένα στο όριό τους, ενώ ένα 24% θεωρείται ότι έχει ήδη υπεραλιευτεί. Και αν συνεχίσουμε να ψαρεύουμε με τον ίδιο αλόγιστο τρόπο προβλέπεται η παγκόσμια κατάρρευση των ιχθυοαποθεμάτων το 2048.

Η έρευνα για τα αποθέματα των ψαριών είναι ιδιαίτερα περίπλοκη υπόθεση, γιατί η θάλασσα είναι αχανής και τα ψάρια μετακινούνται συνεχώς. Αυτό σημαίνει ότι τα είδη που κινδυνεύουν, ακόμα και όταν παρακολουθούνται, μπορεί να εξαφανιστούν ξαφνικά…κάτω από τη μύτη των επιστημόνων. Στην Ελλάδα η έρευνα βρίσκεται αρκετά πίσω, καθώς το πιο σημαντικό πρόγραμμα για την παρακολούθηση των ψαριών, το λεγόμενο εθνικό, είχε διακοπεί τα τελευταία δύο χρόνια και ξεκίνησε ξανά μόλις χθες.

Οι «Νέοι Φάκελοι» πήραν την άδεια να παρακολουθήσουν από κοντά τις προσπάθειες των επιστημόνων, και μπήκαν στο ερευνητικό σκάφος ΦΙΛΙΑ του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, για ένα ταξίδι στον Κερκυραϊκό κόλπο.

Λάμπρος Λιουδάκης, θαλάσσιος βιολόγος ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.: Το λένε δρακουλιάρη. Για ποιό λόγο, δες. Αν σου πιάσει το δάχτυλο, την έχεις  κάνει.

Αφορμή για το ταξίδι των επιστημόνων στην Κέρκυρα ήταν οι διαμαρτυρίες των ντόπιων ψαράδων ότι δυσκολεύονται να βγάλουν τα προς το ζην γιατί τα ψάρια έχουν μειωθεί αισθητά. Ο Λάμπρος Λιουδάκης είναι ένας από τους ερευνητές του ΦΙΛΙΑ.

Λάμπρος Λιουδάκης: Παρατηρώντας έναν ιχθυοπληθυσμό σε βάθος χρόνου, μπορούμε να δούμε την κατάστασή του, αν αυξάνεται, αν μειώνεται.

Η αποστολή των ερευνητών του ΦΙΛΙΑ είναι να ψαρέψουν σε είκοσι διαφορετικά σημεία του κόλπου. Ο καπετάν Μανώλης, κάνει αυτή τη δουλειά εδώ και πολλά χρόνια και έχει μάθει να αναγνωρίζει το είδος των ψαριών από την εικόνα που βλέπει στο βυθόμετρο.

Μανώλης Κοκός, καπετάνιος ΦΙΛΙΑ: Αυτό εδώ είναι ένα κοπάδι ψάρι τώρα κατάλαβες; Μπορείς να καταλάβεις από το σχήμα του κοπαδιού, είναι γοποειδές.

Η τεχνολογία όμως, εκτός από σύμμαχος στην έρευνα, είναι και ο νούμερο ένα εχθρός των ψαριών.

Λάμπρος Λιουδάκης: Πλέον στα περισσότερα σκάφη υπάρχουν πλότερ, υπάρχουν ραντάρ, υπάρχουν βυθόμετρα που κάνουν τη ζωή του ψαρά πολύ πιο εύκολη. Τώρα ο ψαράς μπορεί να πάει να ψαρέψει πολύ πιο κοντά στις ακτές, μπορεί να ψαρέψει κοντά σε ξέρες που παλιά δεν μπορούσε να το κάνει γιατί φοβόταν για τα εργαλεία του.

Μια ακόμα ευκολία για τους ψαράδες είναι ότι δε χρειάζεται πια να σηκώνουν τα δίχτυα με τα χέρια τους, όπως έκαναν παλιά. Έτσι, μπορούν να ρίξουν δίχτυα πολλές φορές τη μέρα, με αποτέλεσμα η θάλασσα να ψαρεύεται πολύ πιο εντατικά από παλιά. Το ΦΙΛΙΑ είναι μια κανονική μηχανότρατα, το μεγαλύτερο και πιο σύγχρονο εργαλείο που κυκλοφορεί στις ελληνικές θάλασσες. Οι ελληνικές μηχανότρατες είναι περίπου 300, και είναι υπεύθυνες για το 70 με 80% της ιχθυοπαραγωγής της χώρας.

Λάμπρος Λιουδάκης: Το ψάρεμα με τη μηχανότρατα είναι απλό: το σκάφος σέρνει από πίσω του ένα δίχτυ, το οποίο ακουμπά στον βυθό και σχηματίζει έναν σάκο, που κινείται με την ταχύτητα του σκάφους. Για να μείνει ανοιχτός ο σάκος, έχει στα αριστερά και τα δεξιά του τις λεγόμενες πόρτες, δηλαδή δύο βαριές μεταλλικές κατασκευές που σέρνονται στον βυθό και τον οργώνουν. Σέρνοντας τις πόρτες το βυθό ανεβάζουν την άμμο πάνω, τρομοκρατούν τα ψάρια κι αυτά θέλοντας να ξεφύγουν μπαίνουν μέσα στον σάκο. Ο σάκος τρέχει πιο γρήγορα από αυτά άρα τα εγκλωβίζει. Τα ψάρια βγαίνουν. Η ομάδα του ΦΙΛΙΑ τα ξεχωρίζει σε είδη…. τα ζυγίζει…. και μετρά το μήκος του καθενός ξεχωριστά. Αυτό είναι το τι ψάρια μπορούμε να πιάσουμε. Από τα μεγάλα ως τα πολύ μικρά.

Κατερίνα Λομβαρδέα: Αυτό εδώ; Είναι νεογέννητο. Λάμπρος Λιουδάκης: Αυτοί είναι οι σπάροι που έχουμε πιάσει σε αυτήν την καλάδα. Κατερίνα Λομβαρδέα: Από αυτά δηλαδή ποιά μπορούν να πουληθούν; Λάμπρος Λιουδάκης: Αυτό εδώ μπορεί να πουληθεί... Τα μικρά ψάρια που δεν τρώγονται και δεν επιτρέπεται να πουληθούν είναι οι παράπλευρες απώλειες της μηχανότρατας. Αυτό εδώ τώρα δεν πουλιέται, ούτε αυτό, αυτά τα ψάρια δεν πουλιούνται, είναι μικρά, τι να τα βάλεις στο τηγάνι τώρα τι να σου κάνουν; Τώρα αυτά όλα πηγαίνουν για πέταμα. 1400 ψάρια

30 κιλά ψάρια καταλήγουν πίσω στη θάλασσα, τροφή για τους γλάρους. Και δεν πετιούνται μόνο τα νεογέννητα, αλλά και τα λεγόμενα μη εμπορικά ψάρια, αυτά δηλαδή που δεν τρώγονται ή δεν πιάνουν καλή τιμή.

Λάμπρος Λιουδάκης: Μαζεύουν στην άκρη τα ψάρια τα εμπορικά, και τα υπόλοιπα τα βάζουν στην άκρη και τα πετάνε μαζεμένα μετά.

Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλασσίου περιβάλλοντος WWF : Παγκοσμίως το πρόβλημα αυτό είναι αρκετά εκτεταμένο, ουσιαστικά μιλάμε για ένα τέταρτο της παγκόσμιάς ψαριάς το οποίο ξανά πετιέται στη θάλασσα. Στην Ελλάδα σύμφωνα με τα στοιχεία τα οποία έχουμε στα χέρια μας αυτή τη στιγμή, για ένα κιλό ψάρι το οποίο είναι εμπορεύσιμο και καταναλώνεται άλλα περίπου 800 γραμμάρια θαλάσσιων οργανισμών πετιούνται στο νερό.

Για τα ψάρια που πετάνε οι μηχανότρατες δεν ευθύνονται μόνο οι ψαράδες αλλά και οι ίδιοι οι καταναλωτές, όπως μας λέει ο ψαράς Νίκος Διαβάτης από την Κέρκυρα, που κληρονόμησε μια μηχανότρατα από τον πατέρα του.

Νίκος Διαβάτης: Παλιά ήλεγε η μάνα στη θυγατέρα καθάρισε τα ψάρια θυγατέρα να  μαγειρέψουμε το μεσημέρι να φάμε, τώρα δεν είναι έτσι. Η Ελλάδα έχει είδη ψάρια που πριν από 20 χρόνια ούτε καν θα τα πετούσες στη θάλασσα, ούτε καν θα έμεναν αδιάθετα.

Κατερίνα Λομβαρδέα: Σαν ποια; Νίκος Διαβάτης: Γόπες, σαυρίδια, μαρίδες, διάφορα ψάρια δηλαδή που ο κόσμος θα τα έτρωγε τώρα έχει αλλάξει διατροφικές συνήθειες, προτιμά να πάρει ένα άλλο ψάρι ξέρω γω; Σολωμό εισαγωγής, φέτα, ξιφία εισαγωγής, φέτα.

Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην οποία απαγορεύεται η αλιεία με μηχανότρατα τους καλοκαιρινούς μήνες, εποχή που τα ψάρια αναπαράγονται. Ο Διαβάτης παραπονιέται ότι οι Αλβανοί συνάδελφοί του εκμεταλλεύονται το κενό που δημιουργείται και αδειάζουν τη θάλασσα.

Νίκος Διαβάτης, ψαράς - ιδιοκτήτης μηχανότρατας: Αυτό το κομμάτι εδώ ήταν ψαρότοπος φοβερός, όταν φεύγαμε στη δουλειά πρώτη Οκτωβρίου πηγαίναμε και βγάζαμε ψάρια, τώρα δεν πατάμε Οκτώβρη.

Κατερίνα Λομβαρδέα: Γιατί; Νίκος Διαβάτης: Γιατί....όλο το καλοκαίρι οι Αλβανοί πάνω κάτω πάνω κάτω, άντε γεια!
Το ψάρι δεν έχει σύνορα, το ψάρι τώρα είναι εδώ, αύριο πάει μισό μίλι πιο πέρα, δεν μπορούμε δηλαδή να χωρίσουμε μια περιοχή σε ελληνικά ψάρια και σε αλβανικά ψάρια.

Από όποια πλευρά των συνόρων και αν ψαρεύουν οι μηχανότρατες, το αποτέλεσμα είναι ίδιο: τα τελευταία χρόνια έχει σημάνει συναγερμός για ορισμένα είδη ψαριών στις ελληνικές θάλασσες.

Κώστας Παπακωνσταντίνου, διευθυντής Ινστιτούτου Θαλασσίων Βιολογικών Πόρων, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.:Όσο πιο εμπορικό είναι ένα είδος, ο μπακαλιάρος, η κουτσομούρα, το λιθρίνι, οι καραβίδες, τόσο μεγαλύτερη αλιευτική πίεση έχει.

Γιώργος Παξιμάδης, υπεύθυνος θαλασσίου περιβάλλοντος WWF: Στη Ελλάδα δυστυχώς υπάρχουνε πάρα πολλές περιοχές οι οποίες παλιότερα ήταν πλούσιες πριν από μερικές δεκαετίες και αυτή τη στιγμή αρκετές από αυτές μοιάζουν και με σεληνιακό τοπίο

Σπύρος Καντάς, παράκτιος ψαράς: Επιάναμε γαρίδα κάποτε στα δίχτυα μας και τώρα η γαρίδα έχει εξαφανιστεί.

Ο Σπύρος Καντάς είναι ένας από τους Κερκυραίους ψαράδες που ζήτησαν να γίνει η έρευνα για τα αποθέματα των ψαριών στον Κερκυραϊκό κόλπο.

Σπύρος Καντάς,: Σε λίγα χρόνια δε θα υπάρχει ψάρι να ψαρέψουμε δε θα υπάρχει ψάρι, δηλαδή αυτή τη στιγμή είμαστε οι κυνηγοί της θάλασσας, δηλαδή κυνηγάμε και προσπαθούμε να βγάλουμε ψάρια από κει που δεν υπάρχουν.

Όσο τα ψάρια λιγοστεύουν, τόσο οι ψαράδες φέρνουν τη θάλασσα στα όριά της. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που δε σταματάει αν δεν βγει το ψάρι.

Σπύρος Καντάς: Κάποτε με 600 οργιές δίχτυα που είναι γύρω στο χιλιόμετρο, είναι 900 μέτρα, εβγάζαμε αυτά που βγάζουμε σήμερα με 2,5 χιλιόμετρα.

Οι κυνηγοί της θάλασσας δεν συνειδητοποιούν όλοι την δική τους ευθύνη για την κατάσταση. Ο Γιάννης Μεριάς, ψαράς και αυτός από την Κέρκυρα, προσπάθησε κάποτε να ανακηρύξει προστατευόμενο ένα κομμάτι θάλασσας που αποτελεί σημαντικό καταφύγιο για τα ψάρια στο Ιόνιο. Όταν όμως το θέμα τέθηκε στη συνέλευση του συλλόγου, κανείς δε συμμερίστηκε τις ανησυχίες του.

Γιάννης Μεριάς, παράκτιος ψαράς - ιδιοκτήτης βιντζότρατας: Με αποτέλεσμα αυτοί οι ίδιοι οι επαγγελματίες οι συνάδελφοί μας να κάμουν επανάσταση...όταν υπάρχει εμπόριο δρουν ανεξέλεγκτα.

Τον Μεριά μας τον συνέστησαν ως τον μοναδικό μηχανοτρατά που όταν βγάζει μικρά ψάρια τα πετά πίσω προτού ψοφήσουν. Ο ίδιος μας εξηγεί ότι το κίνητρό του δεν είναι η προστασία του περιβάλλοντος, αλλά ότι προσέχει για να έχει…

Γιάννης Μεριάς: Για μας πέντε κιλά ψάρια από αυτά εκεί που θα έχουν μεγαλώσει είναι ένα μεροκάματο. Εμείς δεν πάμε στη θάλασσα για φαγητό, εμείς πάμε για επιβίωση. Και μας νοιάζει και το αύριο της θάλασσας, το πετάμε γιατί αισθανόμαστε ότι δημιουργούμε και εμείς κακό - για να μην είμαστε συνένοχοι.

Σαν τον Μεριά σκέφτονται πολλοί νέοι ψαράδες στην Κάλυμνο, ένα νησί που παραδοσιακά βασίζεται στη θάλασσα. Ο Γιώργος Κατσοτούρχης, πρόεδρος του συλλόγου αλιέων Καλύμνου, που αριθμεί δυόμισι χιλιάδες μέλη, έχει καταφέρει να επιβάλει πρωτοποριακά μέτρα στους ψαράδες της περιοχής, ώστε η θάλασσα να συνεχίσει να τους τρέφει.

Γιώργος Κατσοτούρχης, πρόεδρος Ομοσπονδίας Αλιέων Νοτίου Αιγαίου: Στην Κάλυμνο οι ψαράδες κατά πλειοψηφία είναι νεολαία, και το κουράγιο ενός προέδρου σε αυτήν την ηλικία είναι ότι αυτά τα παιδιά με σπρώχνουν για κάτι το καλύτερο σαν παράδειγμα προτείνουν τώρα να κοπεί τελείως ο Μάιος, να μην ψαρεύει κανένας σε όλη την επικράτεια, προκειμένου να γεννήσουν τα ψάρια και να έχουμε αυτό που πρέπει να έχουμε, δηλαδή τα ψαράκια μας.

Πριν από μερικά χρόνια, σε ένα ταξίδι του στη Μαδέρα της Ισπανίας, ο Κατσοτούρχης είδε για πρώτη φορά έναν τεχνητό ύφαλο, ένα καταφύγιο δηλαδή για να μεγαλώνουν τα νεογέννητα ψάρια προστατευμένα από τους ψαράδες. Σήμερα η Κάλυμνος διαθέτει τον μεγαλύτερο τέτοιο ύφαλο στη χώρα μας. Δύο χρόνια μετά την κατασκευή του, οι «Νέοι Φάκελοι» πήγαν μέχρι εκεί μαζί με τον Γιώργο Παξιμάδη της WWF, για διαπιστώσουν αν πέτυχε τον στόχο του.

Γιώργος Παξιμάδης,Ανυπομονώ πραγματικά να βουτήξω γιατί έχω διαβάσει πάρα πολλά πράγματα για τους τεχνητούς υφάλους.

Σαργοί, χαρακίδες, συναγρίδες και άλλα ψάρια έχουν φτιάξει το σπίτι τους ανάμεσα στα τούβλα. Tα τεχνητά καταφύγια είναι περιττά, όταν σε μια περιοχή υπάρχει η λεγόμενη ποσειδωνία, ή αλλιώς θαλάσσιο λιβάδι.

Παναγιώτης Παναγιωτίδης, βιολόγος - ωκεανογράφος ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε:. Η ποσειδωνία στη θάλασσα παίζει το ρόλο του δάσους, είναι το δάσος της θάλασσας.

Ο Παναγιώτης Παναγιωτίδης από το Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών είναι ο έλληνας ειδικός στην ποσειδωνία.

Παναγιώτης Παναγιωτίδης: Παίζει ένα ρόλο καταφυγίου των οργανισμών που έρχονται εκεί για να γεννήσουν, των μικρών που πρέπει να μεγαλώσουν κρυμμένα ανάμεσα στα φύλλα, γιατί πρέπει να φανταστείτε ότι έχει μια πυκνότητα περίπου 700 φυτά σε κάθε τετραγωνικό μέτρο, όταν είναι πυκνό αυτό το πράγμα, δηλαδή ένα τείχος απροσπέλαστο, εκεί μέσα μπορούν να κρυφτούν από τους κυνηγούς όσο είναι μικρά τα ψάρια, ή τα άλλα θαλασσινά, όλα τα είδη, να φανταστείτε γύρω στα 1000 είδη διαφορετικά.

Οι τρατες όμως, σέρνουν τα εργαλεία τους πάνω στα φυτά και τα ξεριζώνουν, προκαλώντας μεγάλη ζημιά στις ελληνικές θάλασσες. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός του 2006 για την αλιεία απαγορεύει το ψάρεμα πάνω από την ποσειδωνία, που θεωρείται πλέον προστατευόμενο είδος.

Παναγιώτης Παναγιωτίδης: Ένα σωρό οργανισμοί εξαρτώνται στη ζωή τους, είτε για να γεννήσουν είτε για να φάνε. Φανταστείτε θα μπορούσαν να υπάρχουν λύκοι ή αρκούδες χωρίς δάση;

Η προστασία της ποσειδωνίας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ο πειρασμός είναι μεγάλος για τους ψαράδες, που γνωρίζουν ότι όπου έχει λιβάδι, έχει και ψάρι. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση κατεστραμμένου λιβαδιού που έχει δει ποτέ ο Παναγιωτίδης είναι αυτή της Κοιλάδας, στον Αργολικό Κόλπο. Η Κοιλάδα είναι το μεγαλύτερο ψαροχώρι της περιοχής, με συνολικά περίπου 120 αλιευτικά σκάφη, μικρά και μεγάλα. Συναντήσαμε τον Λιμενάρχη της Κοιλάδας Ανδρέα Κάγκα, και τον ρωτήσαμε για την ποσειδωνία στην περιοχή.

Ανδρέας Κάγκας, λιμενάρχης Κοιλάδας: Στην περιοχή μας δεν έχουμε λιβάδια ποσειδωνίας.

Για να μας το αποδείξει, ο Λιμενάρχης μας δείχνει τον φάκελο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης με τις προστατευόμενες περιοχές ποσειδωνίας στην Ελλάδα.

Ανδρέας Κάγκας: Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει χαρακτηρίσει 57 περιοχές στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας σαν λιβάδια ποσειδωνίας, καμία από αυτές τις περιοχές δεν περιλαμβάνεται στον Αργολικό Κόλπο.

Κι όμως....αργότερα την ίδια μέρα βγαίνουμε για κατάδυση με τους ωκεανογράφους Γιάννη Ίσσαρη και Βασίλη Γερακάρη, με στόχο να βρούμε ίχνη ποσειδωνίας στην περιοχή.

Γιάννης Ίσσαρης, ωκεανογράφος: Το ενδιαφέρον της περιοχής αυτής είναι ότι έχουμε δείγματα ότι κάποτε υπήρχε ποσειδωνία.

Η εικόνα του βυθού είναι αποκαλυπτική...

Γιάννης Ίσσαρης: Εδώ ο άνθρωπος έχει περάσει, έχει αλιεύσει και έχει καταστρέψει τη συγκεκριμένη περιοχή.

Εδώ κινούμαι πάνω από μια γραμμή που είναι το ίχνος πιθανότατα μιας πόρτας από μηχανότρατα, και το ξέρω γιατί δεν συναντάμε στη φύση τέτοιες ευθείες γραμμές στον βυθό.

Βασίλης Γερακάρης, ωκεανογράφος: Πραγματικά όταν βλέπω λιβάδι κατεστραμμένο με πιάνει η ψυχή μου, δηλαδή λυπάμαι πάρα πολύ γι αυτό που βλέπω. Βλέπεις ότι ενώ υπάρχει ένα μεγάλο μπάλωμα ξαφνικά υπάρχουν γραμμές ανάμεσά τους, που δεν έχει τίποτα, αυτό είναι σαφές σημάδι ότι έχει περάσει κάποιο εργαλείο. Το να βλέπεις ένα φυτό εδώ, ένα φυτό εδώ, δυο φυτά λίγο πιο πέρα, είναι χαρακτηριστική εικόνα ότι το λιβάδι είναι φοβερά πιεσμένο και έχει οδηγηθεί σε αυτήν την κατάσταση. Όταν βλέπεις ένα καμμένο δάσος, αντίστοιχα τέτοια εικόνα έχεις και όταν βλέπεις ένα λιβάδι.

Η ποσειδωνία καταστράφηκε γιατί το Λιμενικό δεν γνώριζε την ύπαρξή της. Κι αυτό συνέβη γιατί οι χάρτες που εστάλησαν στα λιμεναρχεία της χώρας ήταν ατελείς.

Ο Παναγιώτης Παναγιωτίδης είναι βιολόγος - ωκεανογράφος ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. και ο άνθρωπος που τους συνέταξε.: Το χαρτογραφημένο δεν είναι παραπάνω από δύο χιλιάδες χιλιόμετρα έτσι όπως το έχω υπολογίσει, και όταν η Ελλάδα έχει 18 χιλιάδες χιλιόμετρα αυτό αντιστοιχεί στο 20%. Το υπόλοιπο 80% έπρεπε να χαρτογραφηθεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να ισχύσει και εκεί η απαγόρευση, αλλά αυτό δεν έγινε. Έτσι, δεν είναι μόνο το Λιμεναρχείο Κοιλάδας που δεν γνωρίζει ότι στην περιοχή του υπάρχει ποσειδωνία, αλλά και τα περισσότερα λιμεναρχεία της χώρας. Όσο το κράτος αδιαφορεί, η προστασία της Ελληνικής θάλασσας επαφίεται στον πατριωτισμό του κάθε ψάρα. Είναι όμως κοινό μυστικό ότι στη θάλασσα δεν υπάρχει κανείς που να μην παρανομεί.

Σπύρος Καντάς, παράκτιος ψαράς:
Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία, πάνω από όλα πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία έτσι; Τη θάλασσα την αρμέγουμε την αρμέγουμε την αρμέγουμε όλοι μας, και κάποτε θα σταματήσει να μας δίνει αυτή η θάλασσα έτσι; Η θάλασσα δε γεννάει ψάρια, οι τρύπες, ο βούρκος από μέσα οι ξέρες αυτά δεν ξεφυτρώνουν τα ψάρια από κει πέρα, από κάπου κι αυτά τα ψάρια μπαίνουνε, δεν προλαβαίνουν να μπουν τα ψάρια και τα πιάνουμε.